lumiya.com.tr
Gevoelens begrijpen versterkt de band
Weinig zelfvertrouwen, durft niets te proberen: zo help je je kind van 3 tot 12 jaar
Zegt je kind „dat kan ik niet” nog voor het iets probeert? Waarom zelfvertrouwen wankelt, wat thuis helpt, wat instanties in andere landen adviseren en wanneer je naar de huisarts gaat.
Algemene informatie: Algemene informatie die per kind kan verschillen. Overleg met je arts of een deskundige voordat je beslissingen neemt.
In het kort
- Zelfvertrouwen is niet aangeboren: het groeit met elke uitdaging die een kind probeert en overwint.
- Een kind dat niets durft te proberen, is meestal bang om te falen en niet lui.
- Moeite prijzen in plaats van het resultaat en niet vergelijken zijn de twee gewoontes die het meest helpen.
- Zegt je kind „ik kan het niet”, dan werkt de taak opdelen beter dan aandringen of het overnemen.
Redactie LumiyaGebaseerd op 5 bronnenOnze redactionele uitgangspunten
Staat je kind aan de kant, of zegt het „dat kan ik niet” voordat het iets probeert? Tussen 3 en 12 jaar komt dat vaak voor, en zelfvertrouwen is te leren. Het helpt om taken op te delen, naar de moeite te kijken en je kind niet met anderen te vergelijken.
Waarom durft een kind niets te proberen?
Nieuwe dingen vermijden is bijna nooit luiheid of koppigheid. Je kind denkt „En als het niet lukt?”, en niet proberen is een veilige manier om niet te falen.
Sommige kinderen zijn van nature voorzichtig en hebben gewoon tijd nodig. Veel kritiek, steeds verbeteren en vergelijken kunnen die voorzichtigheid wel omzetten in angst.
Zelfvertrouwen is het gevoel „ik kan dit”, en het groeit met elke ervaring waarin een kind zelf iets voor elkaar krijgt. Een kind dat fouten mag maken, merkt zelf dat een fout niet het einde van de wereld is. Daarom groeit zelfvertrouwen minder van complimenten dan van uitdagingen die het heeft geprobeerd en overwonnen.
Door te proberen ontwikkelen kinderen zelfvertrouwen.
Zelfvertrouwen per leeftijd
-
„Zelf doen!”
Wil alles zelf, maar heeft weinig geduld. Zelf de jas dichtdoen of de borden op tafel zetten zijn de eerste bouwstenen.
-
School en vergelijken
Meet zich met klasgenoten: lezen, cijfers, snelheid op het schoolplein. Zinnen als „ik ben dom” kunnen opduiken.
-
Erbij horen
Hoe de groep naar je kijkt wordt belangrijker. Uit angst om uitgelachen te worden, laat je kind nieuwe dingen liggen.
Hoe versterk je het zelfvertrouwen thuis?
Het Nederlands Jeugdinstituut raadt aan om je kind dingen zelf te laten doen: veel gaat sneller als jij het doet, maar je kind leert door zelf te proberen. Geef daarbij complimenten over wat je kind doet, en niet te veel over wie je kind is.
5 stappen voor elke dag
-
Geef een taak die past bij de leeftijd
„Deze week geef jij de planten water.” Een echte taak die het zelf afmaakt, maakt „ik kan het” tastbaar.
-
Deel op in kleine stapjes
Fietsen leer je niet in één keer: eerst evenwicht, dan trappen, dan een rondje om het blok.
-
Benoem de moeite
„Je gaf niet op, je probeerde het drie keer.” Beschrijf de weg, niet alleen het resultaat.
-
Maak fouten veilig
Vertel over die van jezelf: „Mijn pannenkoeken zijn aangebrand, morgen zet ik het vuur lager.” Zo ziet je kind dat fouten te herstellen zijn.
-
Laat kiezen
„Wil je het blauwe of het groene shirt?” Kleine keuzes trainen het beslissen.
Prijzen of aanmoedigen?
„Wat ben jij slim!” legt een lat die je kind wil beschermen, desnoods door niets meer te proberen. „Beginnen met de randstukjes van de puzzel werkte goed” geeft een aanpak die het opnieuw kan gebruiken.
Tussen 6 en 12 jaar gaan kinderen zich volgens het NJI meer vergelijken op schoolprestaties, talenten en populariteit. Juist dan helpt het om vooruitgang te benoemen ten opzichte van vorige week, niet ten opzichte van klasgenoten.
Wat adviseren instanties in andere landen?
Instanties in verschillende landen komen tot opvallend vergelijkbare adviezen.
| Land en instantie | Belangrijkste advies |
|---|---|
| Nederland — Nederlands Jeugdinstituut | Geef complimenten als je kind iets probeert of als iets lukt; kleine stapjes en eerst voordoen. |
| Verenigde Staten — American Academy of Pediatrics | Prijs de moeite, niet alleen het behaalde doel; een fout mag niet als een nederlaag voelen. |
| Duitsland — Bundesinstitut für Öffentliche Gesundheit | Laat kinderen uitproberen en voorbeelden nadoen; zo groeit vroeg vertrouwen in eigen kunnen. |
De gedeelde boodschap: meer naar de moeite kijken dan naar het resultaat, vergelijken vermijden en je kind ruimte geven om zelf te proberen.
Wat doe je als je kind zegt „ik kan het niet”?
Probeer op dat moment niet te overtuigen of te dwingen. Benoem eerst het gevoel en maak dan de taak kleiner: „Het ziet er moeilijk uit, dat snap ik. Zullen we alleen de eerste stap samen proberen?”
| Liever niet | In plaats daarvan |
|---|---|
| Zeggen „Dat is toch makkelijk!” | Vragen „Voelt het moeilijk? Waar zullen we beginnen?” |
| Vergelijken met een broer, zus of vriendje | Vergelijken met zichzelf: „Vorige week las je twee bladzijden, vandaag drie.” |
| Het meteen van je kind overnemen | De eerste stap voordoen en de rest teruggeven |
| Mislukken wegwuiven: „Laat maar, maakt niet uit” | Praten over wat het leerde: „Wat zou je de volgende keer anders doen?” |
De aarzeling van je kind kan je geduld op de proef stellen of herinneringen aan je eigen jeugd oproepen. Dat is heel menselijk. Naast je kind blijven staan in plaats van het vooruit te duwen, is een van de sterkste zaadjes voor zelfvertrouwen.
Meer lezen? Kijk bij zelfvertrouwen en de tips voor 3-6 jaar en 9-12 jaar.
Wanneer naar de dokter?
Even aan de kant blijven op een nieuwe plek en af en toe „ik kan het niet” zeggen is normaal. Deze tabel helpt om het gewone te onderscheiden van wat het bespreken waard is.
| Let op — vraag advies | Normaal |
|---|---|
| Bijna elke nieuwe situatie vermijden, zodat het dagelijks leven krimpt | Eerst even kijken voordat het meedoet met een spel |
| Zichzelf steeds afkraken: „ik ben dom, niemand vindt me aardig” | „Ik kan het niet” zeggen bij moeilijk huiswerk en het dan toch proberen |
| Angst met buikpijn, slaapproblemen of niet naar school willen | Even verdrietig zijn na verlies |
| Zich terugtrekken van alle vrienden, of signalen van pesten | Verlegen reageren op een compliment |
Houden deze signalen een paar weken aan, praat dan met de huisarts, de jeugdarts of de intern begeleider op school. Zij kunnen je zo nodig doorverwijzen naar jeugdhulp.
Het Nederlands Jeugdinstituut benadrukt dat kinderen zelfvertrouwen ontwikkelen door te proberen, en dat fouten maken daarbij hoort. Praat je kind over zichzelf iets aandoen of is er acuut gevaar, bel dan 112; voor een gesprek kan het ook bij 113 Zelfmoordpreventie (0800-0113).
Algemene informatie: Deze content biedt algemene informatie op basis van deskundige bronnen. Elk kind, elk gezin en elke situatie is anders; wat hier staat, kan per persoon verschillen. Overleg met je (huis)arts of een gekwalificeerde deskundige voordat je beslissingen neemt over je kind.
Had u iets aan dit artikel?
Dit onderwerp op andere leeftijdenEmoties & gedrag
Hulpmiddelen voor deze leeftijd
- Groeicurve calculatorWaar staan het gewicht en de lengte van je kind vergeleken met leeftijdsgenoten? In seconden zichtbaar op de WHO-curves.
- Slaapschema baby en kindHoeveel moet je kind in 24 uur slapen en hoe laat naar bed? Bereken het volgens de officiële aanbeveling en vergelijk het met je eigen log.
- Zindelijkheidstraining schemaWanneer beginnen en hoe voorbereiden? Gids per leeftijd, dagritme en een beloningsschema om te printen.
- Mijlpalen baby per maandVink af wat de meeste kinderen van de leeftijd van jouw kind kunnen, en bespreek de rest met je arts.
- Vaccinatieschema voor kinderenKies je land, vul de geboortedatum in en zie het officiële schema met je eigen data.
- Schermtijd voor kinderen per leeftijdZie hoeveel schermtijd per dag de officiële instantie van je land adviseert op de leeftijd van je kind; vul het dagelijkse gebruik in om te vergelijken.
Checklist
Populaire onderwerpen
Veelgestelde vragen
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
Bronnen en Verder Lezen
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
Redactionele notitie
Dit artikel geeft algemene informatie; elk kind en elk gezin is anders. Voor advies over jouw kind kun je terecht bij de huisarts, de jeugdarts of jeugdverpleegkundige van het consultatiebureau of de GGD, of de intern begeleider op school.
