Pleegouder worden of een kind adopteren: voorwaarden en stappen (0-18 jaar)

‘We willen een kind een thuis geven: worden we pleegouder of adopteren we?’ Het zijn twee verschillende wegen: als pleegouder zorg je voor een kind dat tijdelijk, gedeeltelijk of soms blijvend niet bij zijn ouders kan wonen, terwijl het kind wettelijk hun kind blijft.

Bij adoptie word je juridisch zijn ouder. De voorwaarden worden bepaald door de wet, de Raad voor de Kinderbescherming en de pleegzorgorganisatie.

Wat is het verschil tussen pleegzorg en adoptie?

Allebei geven ze een kind een gezin, maar juridisch en in het dagelijks leven verschillen ze sterk. De tabel zet ze naast elkaar op zes punten.

Een pleegouder zorgt voor een kind dat tijdelijk, gedeeltelijk of misschien nooit meer bij zijn ouders kan opgroeien. Je sluit een pleegcontract met een pleegzorgorganisatie en krijgt vanaf de eerste dag begeleiding.

Wie kan pleegouder worden of een kind adopteren?

Voor pleegouderschap maakt het niet uit of je een partner hebt of alleenstaand bent, en ook niet of je zelf kinderen hebt. Pleegzorg Nederland omschrijft het zo:

Officiële bron

Pleegzorg is een vorm van hulp waarbij een kind tijdelijk in een ander gezin gaat wonen.

De voorwaarden: je bent minimaal 21 jaar, je kunt een kind een stabiele leefsituatie bieden, je krijgt een Verklaring van Geen Bezwaar van de Raad voor de Kinderbescherming en je staat open voor begeleiding. Voor die verklaring onderzoekt de Raad het verleden van jou en van iedereen ouder dan 12 jaar die in het gezin woont.

Wie een Nederlands kind wil adopteren, moet meerderjarig zijn en ten minste 18 jaar ouder dan het kind, en de adoptie moet in het belang van het kind zijn. Adoptie uit het buitenland wordt afgebouwd: volgens het wetsvoorstel van de Rijksoverheid stopt die eind 2030 definitief.

Hoe word je pleegouder, stap voor stap?

1. Verken pleegzorg: Vraag een informatiepakket aan en bezoek een informatieavond of kennismaking bij de pleegzorgorganisatie in je regio; daarna kun je je aanmelden.
2. Voorbereidingstraining: Samen met andere aspirant-pleegouders volg je een training van gemiddeld een aantal dagdelen, over onder meer hechting en samenwerking met ouders.
3. Gesprekken en screening: In persoonlijke gesprekken leert de organisatie je kennen; ze vraagt referenties op en vraagt een Verklaring van Geen Bezwaar aan.
4. Beslissen en opname in het bestand: Wil je nog steeds pleegouder worden en zijn er geen bezwaren, dan word je opgenomen in het bestand van beschikbare pleegouders.
5. Match en wenperiode: Ben jij het meest passende gezin voor een kind, dan volgen kennismakingsgesprekken en bedenktijd; na een wenperiode komt het kind bij je wonen.

Wanneer en hoe vertel je je kind over zijn verhaal?

Kinderen die het niet van jou horen, horen het vroeg of laat van iemand anders. Begin daarom jong, met een kort en eerlijk verhaal, en laat het meegroeien.

Zeg er gerust bij: ‘Je mag ons alles vragen, wanneer je maar wilt.’ Een pleegkind vertel je in woorden die het begrijpt waar zijn ouders zijn en wanneer het ze ziet, bijvoorbeeld: ‘Je woont nu bij ons, en zaterdag zie je je moeder.’

Je kind vertellen, per leeftijd

1. 0-3 jaar

   De warmte van je stem

   ‘We hebben zo naar je uitgekeken.’ Gebruik het woord ‘geadopteerd’ vanaf het begin.

2. 3-6 jaar

   Een kort, simpel verhaal

   ‘Je bent geboren uit een andere vrouw, en wij hebben je geadopteerd.’ Dezelfde vraag komt terug.

3. 6-12 jaar

   De vraag ‘waarom?’

   ‘Het kwam niet door jou.’ Praat niet negatief over zijn ouders.

4. 12-18 jaar

   Vragen over afkomst en identiteit

   ‘Als je wilt zoeken, doen we dat samen.’ Laat je kind beslissen.

Fiom wijst erop dat de identiteitsontwikkeling van adoptiekinderen moeizamer kan verlopen dan bij niet geadopteerde kinderen. Het wetsvoorstel van de Rijksoverheid moet het voor geadopteerden ook gemakkelijker maken om hun identiteit te herstellen en afstammingsinformatie uit het adoptiedossier te krijgen.

Wanneer schakel je de huisarts of een specialist in?

De eerste maanden in een nieuw gezin zijn een grote verandering. Huilt je jonge kind elke keer als je weggaat, lees dan onze gids over verlatingsangst.

Fiom noemt in de brochure over trauma en herstel bij adoptiekinderen signalen waar je alert op kunt zijn, zoals:

• overmatig eten, of niet voelen wanneer het kind genoeg gegeten heeft,
• het plotseling verdwijnen van vaardigheden,
• heftige reacties op triggers en een extreme, blijvende controlebehoefte,
• hyperalertheid, niet zelf kunnen of durven spelen, of extreem passief gedrag.

Wat officiële instanties zeggen

Met vragen of zorgen over de ontwikkeling of opvoeding van je adoptiekind kun je bij Fiom terecht op 030-233 03 40 (keuze 3); pleegouders krijgen begeleiding van hun pleegzorgorganisatie. Voor de gezondheid van je kind ga je naar de huisarts of het consultatiebureau en de jeugdarts (JGZ); op school helpt het schoolmaatschappelijk werk. Voor opvoedvragen kun je de Opvoedlijn bellen.

Voor je je aanmeldt: vraag jezelf af

• Wil ik blijvend ouder worden, of een kind een tijdelijk thuis geven?
• Kan ik het contact van het kind met zijn ouders steunen, en misschien zijn terugkeer?
• Heb ik tijd voor de training, de screening en het wachten op een match?
• Wil ik een kind steeds opnieuw eerlijk zijn verhaal vertellen?

Je antwoorden laten zien welke weg bij jullie gezin past. Meer over andere veranderingen in het gezin lees je in onze gidsen over scheiding en verschillende gezinnen. @son