Çocuk karanlıktan korkuyor: akşamı kolaylaştıran plan

Karanlık korkusu 2 ile 6 yaş arasında çocukların çoğunda görülür ve genellikle kendiliğinden hafifler. İşe yarayan yol korkuyu küçümsemek değildir: akşamı öngörülebilir kılmak, odayı çocukla birlikte bir kez kontrol etmek ve karanlıkta yalnız kalma süresini küçük adımlarla uzatmaktır.

Çocuk neden tam bu yaşta karanlıktan korkar?

İki yaşından sonra hayal gücü hızla gelişir. Çocuk artık orada olmayan bir şeyi zihninde canlandırabilir; ama hayal ile gerçeği ayırma becerisi aynı hızda gelişmez.

Karanlık gözün aldığı bilgiyi ortadan kaldırır, zihin de boşluğu kendi ürettiği görüntüyle doldurur. Sandalyedeki mont, perdenin kıpırdaması ya da kaloriferin sesi bu yüzden "bir şey" olur.

Buna bir de ayrılık eklenir: yatma saati, günün ebeveynden ayrıldığı andır. Çocuğun söylemek istediği çoğu zaman "karanlık kötü" değil, "yanımda kal"dır.

İşin Bilimi

Karanlık korkusu bir hastalık değil, gelişimin olağan bir dönemidir: hayal gücü ile gerçeklik denetimi arasındaki mesafeden doğar ve bu mesafe kapandıkça azalır. Korkunun içeriği de yaşla birlikte değişir; küçük çocuk yalnız kalmaktan, okul öncesi çocuk hayali varlıklardan, ilkokul çağındaki çocuk gerçek tehlikelerden korkar.

Resmî kaynak

Kaygı çok yoğun ve sürekli hale geldiğinde kişinin günlük yaşamını, işini ve ilişkilerini bozar.

Korkuyu büyüten gündelik etkenler bellidir: yatmadan hemen önce izlenen hareketli ya da ürkütücü içerik, gündüz yaşanan bir korku, her gün değişen uyku saati, kardeşin doğumu ya da taşınma gibi büyük değişiklikler. Bunların hepsi aynı anda çözülmez; ama uyku saatini sabitlemek tek başına birçok ailede farkı yaratır.

Yaşa göre korku neye benzer?

Akşamı öngörülebilir yapan plan

Karanlık korkusunda en güçlü araç konuşma değil, tekrardır. Her gece aynı sırayla ilerleyen 20-30 dakikalık bir uyku rutini, çocuğa "bundan sonra ne olacağını biliyorum" duygusunu verir.

Işık meselesinde ölçü basittir: loş, sarıya çalan bir gece lambası uykuyu bozmaz; tepeden yanan beyaz ışık bozar. Kapıyı aralık bırakıp koridorda küçük bir ışık yakmak da çoğu çocuğa yeter. Çocuk kendini güvende hissettikçe ışığın gücünü haftalar içinde azaltabilirsiniz.

Gece yarısı uyanıp yanınıza gelirse

Çocuğu sessizce kendi yatağına götürün, iki cümleyle sakinleştirin ve hep aynı sözü tekrarlayın: "Buradasın, güvendesin, ben mutfaktayım." Uzun açıklama, pazarlık ya da her gece değişen bir kural korkuyu uzatır; değişmeyen bir yanıt ise birkaç hafta içinde geceleri kısaltır. Aynı gece beş kez kalkmanız gerekebilir, bu olağandır.

Cesaret de kademeyle gelir. İlk hafta yatağın kenarında oturun, ikinci hafta kapının yanında durun, üçüncü hafta koridordan sesinizi duyurun. Her basamakta çocuk rahatlamadan bir sonrakine geçmeyin; hasta olduğu ya da zorlandığı bir haftada bir basamak geri gitmek de planın parçasıdır.

Oksijen Maskesi

Bir çocuğun korkusuyla her gece baş etmek yorucudur ve gece üçte sabrın tükenmesi sizi kötü bir ebeveyn yapmaz. Rutini kusursuz uygulayamadığınız geceler olacak; önemli olan ertesi akşam aynı sıraya geri dönmektir. Mümkünse yatırma işini eşinizle dönüşümlü paylaşın.

İşe yaramayan yollar

Korkusunu anlatabilen çocuk daha çabuk sakinleşir. Duyguyu adlandırmakta zorlanan bir çocuk için duygular ve davranış sayfasındaki yazılar, aynı dönemde sık görülen diğer korkular ve kaygı başlıkları için de o bölüm işinizi kolaylaştırır. Yaşa özel öneriler için 3-6 yaş sayfasına bakabilirsiniz.