lumiya.com.tr
Gevoelens begrijpen versterkt de band
Peuter slaat andere kinderen en bijt: wat doe je van 1 tot 5 jaar?
Belde de opvang weer omdat je kind heeft gebeten, of slaat je peuter jou? Waarom kinderen van 1 tot 5 jaar bijten, slaan en duwen, wat je op het moment zelf doet en hoe je het voorkomt.
Algemene informatie: Algemene informatie die per kind kan verschillen. Overleg met je arts of een deskundige voordat je beslissingen neemt.
In het kort
- Bijten en slaan komen veel voor tussen 1 en 3 jaar, omdat kinderen boosheid en wensen nog niet in woorden kunnen zeggen.
- Doe op het moment zelf rustig en snel: stoppen, eerst het gebeten kind troosten, dan één korte, duidelijke zin.
- Terugbijten of terugslaan leert je kind precies het gedrag dat je wilt laten stoppen.
- Minder aanleidingen zoals moeheid, honger en drukte en woorden voor gevoelens laten het bijten na verloop van tijd verdwijnen.
Redactie LumiyaGebaseerd op 4 bronnenOnze redactionele uitgangspunten
Belde de opvang omdat je kind weer heeft gebeten, of sloeg je peuter in de speeltuin het kind dat zijn schepje afpakte?
Bijten, slaan en duwen komen heel vaak voor tussen 1 en 5 jaar, vooral tussen 1 en 3 jaar. Met een rustige reactie die steeds hetzelfde is, minder aanleidingen en woorden voor gevoelens groeien de meeste kinderen er vanzelf overheen.
Mijn kind van 18 maanden slaat mij: hoe reageer ik?
Slaan kan samengaan met frustratie en moeite om gevoelens uit te drukken; op zichzelf is het geen diagnose. Voorkom letsel en zeg rustig: ‘Niet slaan.’ Benoem na het kalmeren het gevoel en laat een veilig alternatief zien. Sla niet terug en straf niet met schreeuwen of beschamen. Raadpleeg een zorgprofessional als veiligheid moeilijk te waarborgen is of het gedrag u zorgen baart.
Waarom bijt, slaat en duwt mijn kind? Is dat normaal?
Een peuter kan boosheid, jaloezie of ‘Dat is van mij!’ nog niet in woorden zeggen. Het lichaam is sneller: hij bijt, slaat of duwt. Dat betekent niet dat je kind stout is, maar dat hij zelfbeheersing nog moet leren.
Het deel van de hersenen dat impulsen afremt, is bij peuters nog volop in ontwikkeling. Als de boosheid opkomt, is de rem zwak. Kinderen maken die rem sterker door een rustige volwassene te zien en steeds dezelfde grens te ervaren.
Maar ook bijten en ontroostbaar huilen kunnen bij een driftbui horen.
De redenen veranderen met de leeftijd. Een kind van 1 jaar bijt vaak uit nieuwsgierigheid of door tandjes, een kind van 4 jaar slaat soms om een regel uit te testen.
Volgens het NJI horen boos en opstandig gedrag bij de peuterpuberteit; dat kan zich uiten in schreeuwen, schelden, slaan, bijten of wegrennen.
| Leeftijd | Meest voorkomende reden | Wat helpt |
|---|---|---|
| 12-24 maanden | Ontdekken, tandjes, opwinding, nieuwsgierig naar je reactie | Rustig gezicht, ‘Bijten doet pijn’, een bijtring |
| 2-3 jaar | Delen en wachten is moeilijk, woorden ontbreken | Het gevoel benoemen, ‘Ik ben aan de beurt!’ oefenen |
| 3-5 jaar | Boosheid, jaloezie, aandacht, regels testen | Duidelijke grens, gevolg, goed gedrag zien en benoemen |
Wat doe je op het moment zelf?
Bij bijten of slaan gaat het niet om straffen, maar om stoppen en de veiligheid herstellen. Een korte, rustige reactie die elke keer hetzelfde is, werkt het snelst.
Stop eerst: houd de hand zacht vast of haal de kinderen uit elkaar. Troost daarna het gebeten kind; zo ziet het kind dat beet dat pijn doen geen aandacht oplevert.
Ga dan op ooghoogte zitten en houd het kort: ‘Je bent boos, want hij pakte de auto. Maar bijten doet pijn. Je mag zeggen: “Van mij!”’ Lange preken werken op deze leeftijd niet.
Hoe voorkom je bijten en slaan?
Bijten gebeurt vaak op dezelfde tijden en in dezelfde situaties. Als je een paar dagen opschrijft wanneer het gebeurt, zie je meestal de aanleiding.
Bijten en slaan voorkomen: 5 stappen
-
Zoek de aanleiding
Moeheid, honger, drukte en overgangen zijn het vaakst de oorzaak; iets eten en even rust na de opvang helpen.
-
Geef gevoelens woorden
Gebruik elke dag woorden als ‘boos’, ‘verdrietig’ en ‘jaloers’, ook met plaatjes of knuffels.
-
Laat zien wat wél mag
‘Als je boos bent, mag je stampen’ of ‘in het kussen knijpen’; voor de drang om te bijten een bijtring.
-
Zie het goede
Wacht je kind op zijn beurt, zeg het meteen: ‘Je wilde de auto en je wachtte. Knap!’
-
Blijf dichtbij op lastige momenten
Bij groepsspel en het delen van speelgoed blijf je een paar stappen bij, zodat je kunt ingrijpen.
Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft dat peuters tijdens een driftbui ook kunnen gaan slaan of schoppen. Helpen om rustig te worden werkt dan beter dan boos worden.
En als hij bijt op de opvang?
Een telefoontje van de opvang kan erg ongemakkelijk voelen. Bijten komt veel voor in peutergroepen; belangrijk is dat thuis en de opvang hetzelfde reageren.
| Als jouw kind beet | Als jouw kind gebeten is |
|---|---|
| Met de leidsters dezelfde korte zin afspreken | De beet wassen met water en zeep en rustig blijven |
| Thuis uren later niet nog eens straffen | Naar de huisarts als de huid bloedt of de beet in het gezicht zit |
| Samen bijhouden wanneer en waar het gebeurt | Tegen je kind zeggen: ‘Dat deed pijn. Wij passen op je.’ |
| Begrip tonen voor de zorgen van de andere ouders | Vragen welk plan de opvang heeft voor het kind dat bijt |
Als de opvang belt, vraag je je al snel af: ‘Wat heb ik fout gedaan?’ Een kind dat bijt is geen slecht opgevoed kind, maar een kind dat leert zich te uiten. Als je eerst je eigen boosheid laat zakken, geef je het beste voorbeeld.
Wat kun je beter niet doen?
De eerste neiging is soms: ‘Als ik terugbijt, snapt hij het wel.’ Maar kinderen doen volwassenen na, en een reactie die pijn doet leert dat je pijn mag doen als je boos bent.
| Liever niet | Wel |
|---|---|
| Terugbijten of terugslaan | De hand zacht vasthouden: ‘Ik laat je niet bijten.’ |
| Schreeuwen of lang preken | Eén korte, rustige zin: ‘Bijten doet pijn.’ |
| Je kind ‘stout’ noemen | Kind en gedrag scheiden: ‘Jij bent lief. Bijten mag niet.’ |
| Alle aandacht geven aan het kind dat beet | Eerst het gebeten kind troosten |
| Thuis uren later straffen | Op het moment zelf reageren en het daarna laten rusten |
Meer artikelen vind je in de rubriek gedrag, tips per leeftijd op de pagina’s 1-3 jaar en 3-6 jaar.
Wanneer naar de dokter?
Af en toe bijten en slaan tussen 1 en 3 jaar is normaal en neemt meestal af als de taal groeit. Deze tabel helpt om het verschil te zien.
| Naar de dokter als | Normaal |
|---|---|
| Vaak bijten of slaan na de 5e verjaardag | Af en toe bijten in bepaalde situaties, tussen 1 en 3 jaar |
| Meerdere keren per dag agressie, overal en zonder duidelijke reden | Slaan uit boosheid en snel weer rustig worden |
| Zichzelf slaan of met het hoofd bonken | Op alles kauwen bij het doorkomen van tandjes |
| Samen met een duidelijke taalachterstand of weinig oogcontact | Langzaam leren luisteren naar grenzen |
Zie je deze signalen, bespreek het dan met de huisarts of de jeugdarts van het consultatiebureau (JGZ). Ook de pedagogisch medewerkers van de opvang helpen graag mee aan een gezamenlijk plan; voor opvoedvragen kun je terecht bij de Opvoedlijn.
Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft dat bijten, slaan en schoppen bij driftbuien van peuters kunnen horen. De CDC adviseert om bij onveilig of agressief gedrag een korte time-out te gebruiken en eerst te kijken of een kind honger heeft, moe is of zich niet lekker voelt.
Algemene informatie: Deze content biedt algemene informatie op basis van deskundige bronnen. Elk kind, elk gezin en elke situatie is anders; wat hier staat, kan per persoon verschillen. Overleg met je (huis)arts of een gekwalificeerde deskundige voordat je beslissingen neemt over je kind.
Had u iets aan dit artikel?
Hulpmiddelen voor deze leeftijd
- Groeicurve calculatorWaar staan het gewicht en de lengte van je kind vergeleken met leeftijdsgenoten? In seconden zichtbaar op de WHO-curves.
- Slaapschema baby en kindHoeveel moet je kind in 24 uur slapen en hoe laat naar bed? Bereken het volgens de officiële aanbeveling en vergelijk het met je eigen log.
- Zindelijkheidstraining schemaWanneer beginnen en hoe voorbereiden? Gids per leeftijd, dagritme en een beloningsschema om te printen.
- Mijlpalen baby per maandVink af wat de meeste kinderen van de leeftijd van jouw kind kunnen, en bespreek de rest met je arts.
- Vaccinatieschema voor kinderenKies je land, vul de geboortedatum in en zie het officiële schema met je eigen data.
- Volgorde doorkomen tandjes en tijdschemaVul de geboortedatum in: de gebruikelijke doorbraakperiode van alle 20 melktanden, de volgende tand en de tandjes die er al zijn, op één scherm.
Checklist
Populaire onderwerpen
Veelgestelde vragen
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
Bronnen en Verder Lezen
- 1
- 2
- 3
- 4
Redactionele notitie
Dit artikel geeft algemene informatie; elk kind en elk gezin is anders. Bijt of slaat je kind heel vaak, gaat het door na 5 jaar of maak je je zorgen, bespreek het dan met de huisarts of de jeugdarts van het consultatiebureau.
